مجتبی گهستونی، روزنامه‌نگار و دبیر سرویس نخبگان و سمن‌های میراث آریا در یادداشتی نوشت: استان خوزستان، با گستره وسیعی از آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و اجرای مستمر اقدامات حفاظتی است. در این میان، تعیین عرصه و حریم آثار ثبت ملی، گامی حیاتی در جهت صیانت از این میراث ارزشمند و جلوگیری از هرگونه دخل و تصرف غیرمجاز محسوب می‌شود. نوشته پیش‌رو تصویری از تلاش‌های صورت گرفته در این زمینه را به نمایش می‌گذارد.

بر اساس اطلاعات ارائه شده، اقدامات قابل توجهی در سال ۱۴۰۴ و نیمه اول سال ۱۴۰۵ در حوزه تعیین عرصه و حریم آثار شاخص خوزستان انجام شده است.

در سال ۱۴۰۴: تعیین عرصه و حریم ۸ اثر شاخص به اتمام رسیده است. این آثار شامل خنگ یارعلی‌وند، خنگ کمال‌وند، خنگ اژدر، کوشک نورآباد، تپه سلطان‌پور همگی در شهرستان ایذه، بقعه و خانه داعی در دزفول و تپه روستای بتوند در شهرستان شوشتر است. این آمار نشان‌دهنده تمرکز بر آثار مهم و با ارزش تاریخی و فرهنگی است.

در نیمه اول سال ۱۴۰۵: پیگیری برای تصویب عرصه و حریم ۴ اثر دیگر در دستور کار قرار گرفته است. از این میان، دو محوطه تاریخی بسیار مهم و دو بنای شاخص قرار است در سال جاری تعیین تکلیف شوند.

پیش‌بینی برای سال جاری: پیش‌بینی می‌شود حداقل ۱۵ اثر ثبت ملی، دارای عرصه و حریم مصوب شوند. این رقم، حاکی از افزایش قابل توجه در روند اجرای این پروژه حفاظتی است.

آمار کلی تا پایان ۱۴۰۴: تا پایان سال ۱۴۰۴، مجموعاً ۱۳۰ اثر شاخص (بنا و محوطه) از نعمت عرصه و حریم مصوب برخوردار شده‌اند. این عدد، نشان‌دهنده یک پیشینه عملیاتی و تجربه‌ای در این حوزه است.

تعداد آثار غیرمنقول، دفاع مقدس، طبیعی و ناملموس، نشان دهنده ظرفیت‌های میراثی و گستردگی میراث‌فرهنگی خوزستان را برجسته می‌سازد.

وجود ۱۱۰۶ اثر غیرمنقول بزرگی و اهمیت میراث ملموس استان را نشان می‌دهد که نیازمند حفاظت مداوم است. وجود ۶۳ اثر دفاع‌مقدس یادآور دوران حماسه و مقاومت در این استان هستند و ثبت و حفاظت از آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. برخورداری خوزستان از ۳۳ اثر طبیعی، نشان‌دهنده تنوع زیستی و چشم‌اندازهای طبیعی خوزستان محسوب می‌شود و بخشی از میراث ارزشمند آن است که نیازمند حفاظت و مدیریت است. وجود ۱۷۷ اثر ناملموس که شامل فرهنگ شفاهی، هنرها، سنت‌ها و رسوم محلی است، بخشی ناملموس اما حیاتی از هویت خوزستان را تشکیل می‌دهند.

اقدامات انجام شده در زمینه تعیین عرصه و حریم، نشان‌دهنده تلاش قابل تقدیر اداره کل میراث‌فرهنگی خوزستان برای حفاظت فعالانه از میراث غنی این استان است. تمرکز بر آثار شاخص و پیش‌بینی افزایش روند تعیین عرصه و حریم در سال جاری، ‌امیدوارکننده است.

با این حال، با توجه به تعداد بالای آثار غیرمنقول (۱۱۰۶ اثر)، کارهای زیادی در پیش است. سرعت بخشیدن به روند تعیین عرصه و حریم برای سایر آثار ثبت ملی و همچنین تلاش برای ثبت ملی آثار جدید، امری ضروری است. به همین دلیل حفظ شتاب فعلی و افزایش آن در سال‌های آتی، برای پوشش دادن تمامی آثار مهم ضروری است و البته اجرای این اقدامات نیازمند تخصیص اعتبارات کافی و پایدار است.

باید درنظر داشت که افزایش آگاهی عمومی و جلب مشارکت مردم محلی در حفاظت از آثار، می‌تواند نقش بسزایی در موفقیت این طرح‌ها ایفا کند. البته با توجه به آمار بالای آثار، باید اطمینان حاصل کرد که تمامی آثار واجد شرایط، روند ثبت ملی را طی کرده و سپس عرصه و حریم آن‌ها تعیین شود.

در مجموع، خوزستان با برخورداری از سه پایگاه جهانی با سه اثر مستقل و دو اثر مشترک، شش پایگاه ملی، یک پایگاه استانی، هشت موزه وابسته، ۱۱ موزه غیر وابسته، اقدامات اخیر در حوزه تعیین عرصه و حریم، گامی مثبت و رو به جلو در جهت صیانت از میراث‌فرهنگی خوزستان است که باید با جدیت و پیگیری مستمر ادامه یابد.

انتهای پیام/